luc-johan-wallen2-960×370

Serie: het boeddhisme van alledag, 2

De
Wallen


Luc
Carrière en Johan Aanen halen alledaagse plekken en uitgaansgelegenheden langs
een boeddhistische meetlat door te kijken welke boeddhistische deugden
(paramita’s) ze tegenkomen. In deel twee van drie: de Wallen.

Sila
parami, moraliteit, juist handelen

Het
is laat in de middag op de Oudezijds Voorburgwal. De meeste werkende mensen
gaan richting huis, behalve degenen die in de horeca werken, of op de Wallen.
Welke boeddhistische deugden gaan we hier tegenkomen?

De
Paramita’s van de wallen

S?LA – heilzaam
gedrag in
woord en daad. Deze deugd verwijst naar een handelen dat is gegrond in
vrijheid, dat wil zeggen, handelen dat niet is bepaald door aantrekking
(begeerte) of afstoting (haat). Handelen vanuit begeerte houdt
gejaagdheid en
dorst in stand. Je probeert met alle macht je dorst te lessen, maar je
zoekt de
bevrediging waar deze niet is en rent voorbij aan de bron in jezelf.
Handelen
vanuit afkeer is bedoeld om problemen te verdelgen, maar houdt een
houding in
stand waarin dat wat aan je verschijnt nooit voldoende voor je is. Je
schept of
versterkt de gewoonte om de werkelijkheid te filteren op zaken die niet
in orde
zijn en schept daarmee een chronisch onvoldaan leven voor jezelf. Een
leven vanuit vrijheid van begeerte en afkeer is daarentegen in harmonie
met wat
er is, in en buiten jezelf. Je ervaart een stabiele basis van vrede die
op
natuurlijke wijze tot uitdrukking komt in de wereld. 
D?NA
– mildheid en
onsterfelijke liefde. Ook is het de deugd van volmaakte vrijgevigheid.
Deze
deugd is het resultaat van een inzicht in onze werkelijke identiteit,
namelijk
een identiteit die niet onafhankelijk bestaat van alle andere
bestaanselementen. Er kan dus ook niet werkelijk sprake zijn van bezit,
omdat
wij als niet-losstaande wezens niets kunnen hebben, maar slechts kunnen
zijn.
Onze identiteit is verweven met het totale bestaan. Dit vreugdevolle
besef
maakt de mens vrij te geven wat hem of haar ter beschikking staat,
zonder te
denken dat die daarmee iets verliest dat van belang is voor zijn
voortbestaan.
METT? – liefdevolle
vriendelijkheid. Mett? (Maitri in het Sanskriet) is de centrale
kwaliteit van
de komende Boeddha: Maitreya. Deze komt tot uiting in de zittende
houding van
Maitreya, die zijn bereidheid continu op te staan voor andermans leed
weerspiegelt. De actieve naastenliefde die Maitreya symboliseert en
belichaamt
is het resultaat van het inzicht in de intrinsieke eenheid van al wat
bestaat.
In die onbaatzuchtige liefde worden gevoelswarmte en het heldere
schouwen
gecombineerd en gesmeed tot zuiverheid en stevigheid als van een
diamant.
Liefdevolle vriendelijkheid is een houding en een handelen dat voortkomt
uit
een spontane ontferming over alle lijdende wezens.
VIRIYA – gebundelde
kracht die zich richt op
een enkel doel. Deze deugd wordt gesteund door een eenpuntige aandacht
en een
zuivere intentie. Een gefragmenteerde geestestoestand versplintert ook
de
energie die tot onze beschikking staat. Elk object van aandacht trekt
ons dan
een andere kant op. Door al onze activiteiten te zien als een poging om
verlichting te bereiken kunnen we onze energie weer kanaliseren.
Onheilzame
daden worden gekenmerkt door onsamenhangend denken en een doelloze
levensinstelling. Heilzame daden worden juist gekenmerkt door
doelgerichtheid,
door viriya.Een
vraag die je vanuit boeddhistisch perspectief al vrij snel kunt stellen is: is
sekswerken wel moreel verantwoord? Begeerte is nu eenmaal een van de centrale
ondeugden in het boeddhisme. Toch heeft prostitutie zekere maatschappelijke
voordelen. Een van de meest duidelijke is wel dat mannen niet om seks verlegen
hoeven te zitten en dus hun begeerte niet hoeven op te kroppen om er vervolgens
andere vrouwen mee lastig te vallen. Je kunt dit zelfs zien als therapeutisch
werk en dus als een vorm van heilzaam gedrag. Het is echter de vraag of de
hoeren zelf er zo over denken.

Wie
zonder zonde is werpe de eerste steen. Weinig oordelen zijn zo moeilijk uit te
spreken als morele. ‘Goed’ en ‘kwaad’ zijn clichés, want het zit altijd
ingewikkelder dan deze termen doen vermoeden. Hoererij bestaat door een complex
van voorwaarden en oorzaken. De hoeren, de pooiers, de hoerenlopers, hun
naasten of het gebrek daaraan, de staat, de samenleving. En jij?

Dana
parami, vrijgevigheid

Ondanks
dat prostitutie ook gewoon arbeid is en volgens velen nog wel het oudste beroep
ter wereld, blijft het een vak apart. Wat brengt vrouwen ertoe hun lichaam te
verkopen? Vinden ze hun werk overwegend prettig, of juist helemaal niet? Wordt
het werk nooit saai? Op die vragen zouden we wel eens te weten zouden willen
komen. Maar ondanks dat de prostituees hun meest intieme delen met
vreemdelingen delen, zijn ze minder vrijgevig als we ze vragen of ze een klein
interviewtje willen doen. Met een zakelijk gezicht wordt er gezegd: ‘You pay,
fifty bucks’. Dit antwoord zegt misschien al iets over het plezier van het
werk. Toch jammer.

Metta
parami, liefdevolle vriendelijkheid

Terwijl
we door de Rosse buurt lopen, komen we regelmatig zorginstellingen tegen,
bijvoorbeeld een EHBO-post en ‘De Gastenburgh’, een opvangcentrum van het Leger
des Heils. Het zijn plaatsen waar liefdevolle zorg wordt geboden vanuit
christelijke organisaties of vanuit de verzorgingsstaat. Tot voor kort werd er
ook zorg verleend door de Zusters Augustinessen, maar die krijgen onvoldoende
nieuwe aanwas en worden ouder.

Margreet
(21) deed vrijwilligerswerk voor het centrum van de Zusters: ‘Ik werkte er als
portier. Ik deed de deur open voor de meisjes en zag erop toe dat er geen
vreemde mannen binnenkwamen. Ze moesten telkens hun sleutel inleveren, zo
hielden we ook wat toezicht op de meisjes. Ik maakte altijd gezellig een
babbeltje met de Zusters of met de meisjes. Dat maakte mijn werk niet alleen
goed voor de maatschappij, maar ook leuk om te doen.’

Aan
de rand van de Wallen staat de Chinese He Hua tempel, een boeddhistische lotus
in de modder. Ook van daaruit wordt er vrijwilligerswerk gedaan, op dit moment
binnen de Chinese gemeenschap zelf. Bodhitv-redacteur en medewerker van de
tempel Guan zou ook graag buiten de gemeenschap de handen van Avolikateshvara belichamen.

Net
als Guan zijn er veel Nederlandse boeddhisten die hun ideaal van liefdevolle
vriendelijkheid niet alleen in hun geest willen verwerkelijken maar ook in de
maatschappij. Daar past bij dat je je inzet voor de minst bedeelden.
Franciscanen noemen zich ‘minderbroeders’, broeders van hen die het minder
hebben. Daar willen veel boeddhisten wat van leren: minder mediteren en meer
soep scheppen.

Viriya,
energie

Zo
kan het niet langer. Dat vond de gemeente Amsterdam een aantal jaren terug.
Eerder werden de Wallen gezien als toeristische trekpleisters of zelfs als
vrijplaats, maar er gebeurt inmiddels te veel ellende; te veel drugshandel,
bendes, loverboys en vrouwenhandel. De gemeente begon een offensief.

Nu
worden bordeelhouders onder druk gezet en steeds meer panden opgekocht. Wat dat
oplevert zien we aan de hoerenramen waar nu mode wordt uitgestald, ‘Red light
fashion’ heet het (de lampen worden gesponsord door Philips).

Ook
is er ruimte voor artistieke projecten. In één van de voormalige ramen zit nu
een apparaat dat je kent van de FEBO. Als je er een paar euro in stopt, doe je
één van de raampjes open en krijg je een plastic ring, waar je bij de FEBO een
vette hap zou krijgen. Er staat boven: ‘Be nice
to a girl, buy her a ring.’

Slotbeschouwing
Er
is veel ellende op de Wallen, van seks uit frustratie tot vrouwenhandel. Aan de
andere kant zijn er veel individuen en organisaties actief die steun en
toevlucht verlenen. De gemeente, christelijke organisaties, en wellicht op een
dag ook boeddhisten, die als mythische bodhisattva’s nederdalen ter helle om
alle levende wezens te bevrijden.


Lees ook deel 1 van de serie…