yoga_groot1

Een dag in een Indiase Sivananda yoga-ashram

Via discipline naar verlichting

Door Sanne Wurzer

Soms moet je eens helemaal uit je ‘spirituele comfort zone’ komen om
nieuwe dingen te leren. En dat deed ik toen ik vorige maand meedeed aan de ‘TTC
yoga teacher training’ van Sivananda. Een impressie van een dag in deze
yogaopleiding in Vrindavan, India.

De ashramdag wordt steevast ingeluid door een medestudent die langs
alle kamers en slaapzalen loopt met een luide bel. ‘Om namah shivaya, good
morning, it’s 5.30!’ Dan starten ontsnappingspogingen aan het muskietennet,
tanden poetsen, uniform aan en semi-slaapwandelend naar de meditatiezaal, voor
een twee uur durende satsang. In de satsangs wordt veel meer tijd besteed aan
mantra-zingen dan aan meditaties. Volgens de swami’s van Sivananda is het
zingen van mantra’s (vertaald als ‘mystieke energie gevat in
geluidsstructuren’) de makkelijkste manier om het hart puur te maken, door de
toewijding aan het Absolute.

Neem het zoals het komt
Het mantra-zingen kan, zo heb ik gemerkt, wel saai worden. Maar als je
de toewijding in het chanten niet kunt vinden, dan heeft het puur mechanisch
zingen volgens de oude yogageschriften (Vedanta) in elk geval het positieve
effect dat je je lichaam, geest en de wereld vergeet. En dan zit je nog met je
persoonlijke voorkeur; de ene mantra is lekker vrolijk en upbeat, maar een
heleboel mantra’s zijn een continue herhaling van dezelfde zin.

Maar van ‘likes en dislikes’ moeten we volgens de yogi’s dus keihard
af. Die worden door de mind bepaald en belemmeren
de zoeker in het bereiken van verlichting. Het gaat erom dat je het leven neemt
zoals het komt en je realiseert dat je een instrument bent voor het goddelijke,
dat via jou een aards leven leeft. Het najagen van voorkeuren en het ontwijken
van dingen die je niet leuk vindt, belemmert dat. Goed punt, maar ik zou me
kunnen voorstellen dat je met totale overgave aan iets wat je heel graag doet,
ook verlichting kunt bereiken.

Adem
Tussen 8.00-10.00 is er yogales. De stijve lijven worden warm en soepel
dankzij zes rondjes ‘Zonnegroet’ en daarna worden we gecorrigeerd in een
twaalftal asana’s en hun varianten. Volgens grondlegger swami Sivananda is het
beoefenen van yoga bedoeld om het lichaam sterk, gezond, lenig, puur en bovenal
geschikt voor de meditatiehouding te maken. En dat laatste valt opmerkelijk
genoeg nog niet mee, het wordt niet voor niets de moeilijkste asana genoemd.
Maar er is voldoende oefening; er zijn geen stoelen of tafels in de ashram, dus
behalve de yogalessen wordt alles zittend op de vloer gedaan: eten, luisteren
naar lezingen, satsangs en concerten. Er wordt ook veel aandacht besteed aan de
‘full yogic breath’, die begint in de buik, gaat dan verder naar borst en
sleutelbeen en de uitademing begint weer in de buik. ‘Op deze manier ademhalen
is een van de beste dingen die je kunt doen om rust te creëren in je geest,’
aldus de swami’s.

Er zijn twee maaltijden per dag, beide (!) bestaande uit bonen,
groenten, chapati en soms wat yoghurt. Het dieet is vegetarisch en bevat ook
geen eieren, witte suiker, koffie en zwarte thee. En vanzelfsprekend slaan we
deze maand het rode wijntje bij het eten ook even over… Het eten is
hoofdzakelijk ‘sattvic’: puur, voedzaam en simpel eten dat gemakkelijk
verteert. We leren over de drie guna’s (kwaliteiten) die volgens de yogi’s het
hele universum in balans en bij elkaar houden: sattva (puurheid), rajas
(activiteit/passie) en tamas (traagheid/luiheid). De focus ligt bij yogi’s op
sattva (om de mind en het lichaam puur te maken en
zo tot meditatie te komen), maar een bepaalde hoeveelheid rajas en tamas zijn
nodig om de mens in beweging te houden en bijvoorbeeld te kunnen slapen.

Kunt u dat toelichten?
We lezen gezamenlijk de gehele Bhagavad Gita en alle verzen worden
toegelicht. Hoewel de teksten heel oud zijn, kunnen de tijdloze lessen eruit nog
altijd in het dagelijks leven worden toegepast. Een van de belangrijkste lessen
die krijgsheer (en hoofdpersoon) Arjuna van zijn meester Krishna leert, is
‘inaction in action en action in inaction’, vrij vertaald als ‘leven en werken
zonder hechting aan de uitkomst van je acties en leven met focus op de vruchten
van je acties.’

Even jammer als hilarisch vond ik de situatie waarin een medestudente
vroeg om dit nog eens toe te lichten, waarop de swami geïrriteerd zei: ‘Dit
hebben we nu al 180 keer behandeld, als je het nu nog niet snapt..ik ga het
niet nog een keer uitleggen.’ Een jammerlijk antwoord aan iemand die zich
kwetsbaar opstelde met haar vraag over dat wat de belangrijkste les uit de Gita
wordt genoemd. Maar ook hilarisch omdat hij in de lezing daarvoor had
aangegeven dat wij mensen honderdduizenden levens op aarde nodig hebben om
lessen als deze te begrijpen, omdat het zo verdomd moeilijk is, en dat hij nu
te beroerd is om het twee keer (meer dan dat was het niet) uit te leggen.

Over dit begrip, renunciatie, wordt gezegd dat men moet proberen minder
aandacht te geven aan de zintuigen. Het renonceren van seksualiteit hoort daar
ook bij. ‘Dat is moeilijk, omdat de drive zo sterk is. Maar we proberen in
meditatie de seksuele energie te transformeren en naar ons derde oog te
brengen,’ was de tip. Maar werkt dit? Kun je op een dag besluiten om de eed van
kuisheid af te leggen zonder onderdrukking en bijkomende verknipte uitingen
later? Zoals een vriend ooit zei: ‘Gevoelens zijn net kinderen, die moet je
niet in de kast stoppen, want dan komen ze er heel raar weer uit.’ Ik geloof
zelf dat zaken als seksualiteit met de tijd en – vooral – met meditatie
automatisch van je afvallen en dat dit een natuurlijker proces is dan besluiten
op wilskracht te vechten tegen natuurkrachten. En als het puur gaat om het
loslaten van gehechtheid aan het resultaat, zou je misschien nog wel seks
kunnen hebben, als je dit maar meditatief (met aandacht en in het moment) doet
en zonder bezig te zijn met een hoogtepunt.

Don’t worry, be happy
Positief denken is een ander belangrijk onderdeel van de yogaweg. Je
gedachten bepalen niet alleen je mind; ook de
cellen in je lichaam worden gevoed door je gedachten. Positief denken is
belangrijk omdat vanuit de gedachte de gevoelens en de acties ontstaan. En na
de acties komen reacties en weer nieuwe reacties. Dit punt neem ik zeker mee.

In deze opleiding heb ik veel geleerd over filosofie, de werking van
karma en reïncarnatie, yoga en het lesgeven daarin. En ook dat discipline wel
degelijk handig is om te hebben als het aankomt op zaken als gezond eten,
beweging, diepe buikademhaling, meditatie en positief denken. Het is zo
makkelijk om te denken: ‘Oh vandaag even niet mediteren, want ik ben moe.’ Er
zijn talloze drogredenen en sluiproutes van de mind
om zaken te houden zoals ze zijn.

Verder heb ik, door in dit spirituele stramien te leven, gemerkt
hoezeer de weg die ik al bewandelde bij me past. Het is een weg van leven met
een open hart, van dingen leven en accepteren zoals ze zijn, van meditatie en
het met plezier vieren van het leven met al haar facetten, wetend dat het
fysieke en mentale eindig zijn. We zijn misschien als incarnatie hier op aarde
om terug te keren naar verlichting, maar onderweg wil ik graag wel genieten van
deze kans om in deze incarnatie te zijn. Een van de swami’s had zo zijn
twijfels bij mijn weg, hij vond dat ik nu een keuze moest maken voor mijn pad
en dat het niet mogelijk was om meerdere paden te (blijven) verkennen en zo een
eigen weg samen te stellen uit meerdere wegen, maar dat ik er gewoon voor een
moest kiezen omdat ik anders in de war zou raken. Maar voor mij wordt alles
juist steeds duidelijker door meerdere stromingen te verkennen en uit te
proberen, dus ik neem dit advies niet mee. Ik blijf vertrouwen op de wijsheid
uit mijn eigen hart, wie haar ook tegenspreekt.