brad_groot-copia-1

Uit Vorm en Leegte: Brad Warner over boeddhisme en seksualiteit

Door Annemarie Opmeer, hoofdredacteur van Down to Earth, het opinieblad over milieu van Milieudefensie, en mediteert bij Tegen De Stroom In.

‘Het celibaat is echt niet voor iedereen’

Hoe ga je om met seksualiteit als boeddhistisch beoefenaar
in het Westen? Het lijkt een gevoelig onderwerp, maar zenmeester Brad Warner
besloot er een heel boek over te schrijven.

Zenmeesters
hebben geen problemen op hun werk, in hun huwelijk of met hun seksleven, toch?
‘Jawel, zenmeesters zijn net mensen’, zegt Brad Warner (46), misschien wel de
meest menselijke zenmeester die ik ooit zal ontmoeten. Alles wat hem bezighoudt
komt in zijn boeken of op zijn blog terecht. In zijn boek Hardcore Zen vertelt hij over zijn werk bij een productiemaatschappij
van monsterfilms in Japan en dat hij bassist is in de punkband Zero Defex (hij speelde ook in Dimentia 13). Met Hardcore Zen begon ook zijn reputatie als de jongen die een hekel heeft
aan de manier van werken van collega Soto zenmeester Dennis Genpo Merzel. In
zijn tweede boek Zen Wrapped in Karma Dipped in Chocolate ging hij nog een stap verder.
‘In dat boek schrijf ik over dingen waar mensen oncomfortabel van worden als ze
het lezen, terwijl ik er oncomfortabel van werd tijdens het schrijven. Toch
voelde het alsof het nodig was.’ Dus schrijft hij pijnlijk openhartig over de
ziekte en dood van zijn moeder, het overlijden van zijn grootmoeder, gedoe rond
zijn baan, zijn huwelijk dat op de klippen liep, over vreemdgaan en scheiden,
over blowen, drinken en seks.

En
omdat hij ook columnist werd voor Suicide Girls, een website met alternatieve erotica, kreeg hij de
bijnaam de pornoboeddhist. Hij
moet er een beetje om lachen en besloot zijn laatste boek dan maar over seks te
schrijven: Sex, sin and zen. Niet
dat hij zichzelf nu de beste persoon vindt om zo’n openhartig boek te
schrijven. ‘Iemand anders zou dit moeten doen,’ zegt Warner. ‘Iemand met een
groot gevolg en met volgelingen die niet begrijpen dat diegene die ze volgen
ook menselijk is. Onvermijdelijk kijkt er dan iemand achter de schermen en
schrijft er een boek over. Zou het niet geweldig zijn als zo’n spirituele
meester zelf zo’n boek zou schrijven? Helaas doen die mensen dat niet. Dus
krijg je mijn beroerde versie.’

Als je zo openhartig bent, is het dan nog wel mogelijk om een
‘seksschandaal’ te hebben?

‘De seksschandalen – die in het boeddhisme voorkwamen toen het naar het Westen
kwam – hadden een boel redenen. Een ervan was dat studenten niet echt begrepen
wie hun leraren waren en de leraren begrepen niet dat de studenten allerlei
dingen op hen projecteerden. Of iets een schandaal wordt, heeft trouwens ook
veel te maken met eerlijk zijn. Als je dingen niet verbergt, blijken ze niet zo
schandalig. Iemand online zei over mijn boeken: “Nou, ik denk niet dat dit het
hele verhaal is.” Hahaha! Wat denk je dat er nog meer is? Als ik meer seks had
dan dit, dan zou dat geweldig zijn, maar sorry, dit is alles.’

Heb je veel problemen ondervonden nu je dit doet?
‘Niet echt, ik krijg juist veel steun van andere boeddhisten, inclusief
leraren. Wel zijn degenen die van streek raken erg luidruchtig, vooral online.
Ik weet niet hoeveel waarde ik daaraan moet hechten. En mensen schrijven me
dingen die met seksualiteit te maken hebben. Blijkbaar ben ik iemand bij wie ze
dat kwijt kunnen. Vaak, als mensen met ‘religieuze’ figuren praten, willen ze
niets zeggen dat ‘smerig’ kan zijn. Dus kunnen ze niet praten over de
spirituele aspecten van wat ze op seksueel vlak hebben meegemaakt. Maar als je
problemen hebt met seksueel misbruik uit het verleden, met je geaardheid of met
je gender-identiteit, dan gaan die dingen naar boven komen als je mediteert.
Als je jezelf openstelt, zie je allerlei kanten van jezelf. Ikzelf, nota bene,
zie mezelf als een heteroseksuele man, maar dan zit ik in zazen en dan komen er
dingen boven waarvan ik denk: hmmm, misschien ben ik toch niet zo hetero als ik
dacht. Hoe je daarmee omgaat is door je niet zo hard vast te klampen aan je
identiteit en gewoon te denken: ach, nou ja, daar is een gedachte over… de
penis van Arnold Schwarzenegger. Sorry, dat is een vreselijk beeld, hahaha!’

Voor
sommige mensen als transgenders en homoseksuelen kan die identiteit juist heel
belangrijk zijn. Moeten zij dat loslaten?

‘Een
homoseksuele jongen, die in San Francisco zen beoefende, vertelde me dat het
opgeven van zijn identiteit een van de dingen was waar hij het meeste moeite
mee had. Hij was voor die identiteit zelfs in elkaar geslagen. Uiteindelijk zag
hij dat de boodschap van de Boeddha niet was dat je die identiteit moet opgeven
of ontkennen, maar je grip erop moet loslaten. Problemen ontstaan wanneer je te
hard aan een identiteit vasthoudt.’

‘Soms denk ik: misschien is iedereen wel een
beetje ‘queer’. Het betekent
dat je afwijkt van de norm met
jouw seksualiteit, maar niemand voldoet toch werkelijk aan de norm?’
Kunnen
homoseksuelen zich wel thuis voelen in het boeddhisme?

‘In
San Francisco waren er queer dharma-weken. Ik vond dat altijd een beetje vreemd; de Dharma is
toch open voor iedereen? Maar mijn homoseksuele kennis vertelde me dat deze
weken voor hem heel belangrijk waren. Hij had tijdens zijn spirituele zoektocht
te vaak meegemaakt dat groepen zeiden heel open te zijn, maar dat bleek dan
voor iedereen, behalve voor hem. Dus dat begrijp ik nu wat beter. Soms citeert
iemand iets uit een oude boeddhistische tekst om te laten zien dat het
boeddhisme ook homofoob is. Maar in het oude India dachten de monniken dat de
regels tegen seks betekenden dat je geen seks met vrouwen mocht hebben. Dus waren er ook regels specifiek
tegen homoseksuele relaties. Gewoon om te zeggen: luister, als jullie jongens
met elkaar neuken is dat ook seks. Ik heb verder niets kunnen vinden dat stelt
dat homoseksualiteit verwerpelijk is. Dat soort dingen zijn vaak cultureel.
Soms denk ik: misschien is iedereen wel een beetje ‘queer’. Het betekent dat je afwijkt van de norm met jouw seksualiteit, maar niemand voldoet toch
werkelijk aan de norm?’

Wat doe je als iemand met problemen rond seksualiteit naar je toe komt?
‘Ik probeer het liefst mensen zelf te laten kiezen. Ik zeg liever niet: ga wel
of ga niet naar een psycholoog. Als je met een boeddhistische leraar praat,
praat je niet met een therapeut, dus ik probeer te ontmoedigen dat mensen me
daarvoor gebruiken. Maar als het relevantie heeft voor je boeddhistische
beoefening, moet je het er prima over kunnen hebben en misschien beter niet in
een groepscontext. Wat ikzelf publiekelijk deel is mijn eigen keus. Ik braak
alles uit in de wereld en dan worden er mensen boos. Prima, mensen moeten
dingen hebben om boos over te worden.’

Je schrijft een column over zen voor de erotische website Suicide Girls.
Gaat dat niet in tegen het gebod om seksualiteit niet verkeerd te gebruiken, of
om, zoals je leraar Nisjima Roshi het vertaalt, ‘niet teveel te begeren’?

‘Suicide Girls vroeg me voor ze te schrijven over zen en mijn eerste reactie
was: ja, doe ik. Maar mijn motivaties zijn altijd een beetje lomp. Ik dacht
gewoon: cool, leuk, dat wil ik wel en ik kreeg een gratis wachtwoord. Ze
mailden me ook hoeveel mensen ik zou bereiken met mijn column. Ik dacht: nou…
miljoenen? Dat zal wel niet. Ik vond dat ook niet zo belangrijk. Pas later
dacht ik: misschien moet ik met mijn leraar overleggen. Dus ik sprak met de
88-jarige Nisjima Roshi en gaf hem de link en het wachtwoord. Hij vond die
column een goed idee. Voor mij is elke plek, waar ik kan schrijven wat ik wil,
goed. Ze censureren me op geen enkele manier. Die censuur maakte ik soms wel
mee bij boeddhistische publicaties en dan ging het niet eens over lastige
onderwerpen als pornografie, maar gewoon over verschil in inzicht over
boeddhistische doctrine.’

‘Wat ikzelf publiekelijk deel is mijn eigen keus,
en dan worden er mensen boos. Prima, mensen moeten dingen hebben om boos over
te worden’
Maar mensen komen niet op Suicide Girls voor jouw columns over zen, maar
voor de erotica. Drijft dat niet op het in stand houden van begeerte?

‘Inderdaad. Mensen betalen er om naakte meisjes te zien. Mijn artikelen zijn
gratis toegankelijk. Maar ik heb hier geen duidelijk antwoord op. Als je
realistisch bent, is er veel dat begeertes aanwakkert, veel dingen in ons leven
zijn twijfelachtig. Suicide Girls
is behoorlijk tam spul. Ik kan niet zeggen dat ze iets geweldigs voor de
maatschappij doen, maar ze zijn een stap in de goede richting. De modellen
hebben een bepaalde mate van controle over hoe ze op de site komen, ze kiezen
hun eigen foto’s uit, ze worden betaald, niet heel erg veel, maar toch.’

Dus wat je zegt is: mensen zullen toch wel erotica consumeren, dus dan
liever iets dat beter is dan gemiddeld?

‘Ja, dan kun je dat beter aanmoedigen en hopen dat de trend zich voortzet. Ik
had bijvoorbeeld ook veel vraagtekens bij het werken voor een
productiemaatschappij van Japanse monsterfilms. Wat voor lessen gaven we aan
kinderen? Toen merkte ik dat ze erover nadachten en niet zomaar het meest
gewelddadige op de buis gooiden. Verandering gebeurt langzaam. Je bereikt niets
door te zeggen: alle porno is slecht en het dan achter slot en grendel proberen
te krijgen. Dat werkt niet.’

Kun je een zenboeddhist zijn en in de seks-industrie werken?
‘Er zijn een paar mensen die dat doen. Nina Hartley, de pornoactrice, is een
goed voorbeeld. Zelf vindt ze niet dat ze een echte boeddhist is, geloof ik,
maar ze lijkt het een stuk beter te begrijpen dan veel andere mensen. Ze is
ermee opgegroeid, ze heeft het beoefend en ze is onlangs zelfs getrouwd in een
boeddhistische trouwceremonie. Nina zei over Mel Weitsman van haar zencentrum,
hij deed ook de ceremonie, dat hij een van de eerste mensen was die haar OK
liet voelen over haar biseksualiteit. Ze worstelde daarmee en ze kon daarover
praten met een boeddhistische monnik. Met haar huidige man heeft ze bovendien
een BDSM-relatie (BDSM is de afkorting om sadomasochisme en aanverwante
praktijken mee aan te duiden, red.
).
Ik ben heel blij dat ze daar hebben kunnen trouwen.’

‘Je bereikt niets door te zeggen: alle porno is slecht’Het inherente ‘geweld’ dat BDSM-relaties voor de buitenwereld lijken te
hebben is dus niet problematisch, vanuit zen gezien?

‘Echt geweld is problematisch, maar dit geweld is met instemming, dat is
anders. Mensen drukken zich op allerlei manieren uit, ook seksueel gezien. Voor
mijn boek heb ik wat onderzoek gedaan naar de BDSM-gemeenschap in Los Angeles,
omdat ik er mensen kende, waaronder een boeddhistische dominatrix. Als je het hebt
over mindful zijn en voorzichtig omgaan met je seksualiteit, dan moet je dat in
een BDSM-relatie nog veel meer dan in een gewone relatie. Het vergt veel
onderhandelen, voordat je iemand slaat of vastbindt. En als het met wederzijdse
goedkeuring is, is het niet echt mijn zaak. Daarentegen kunnen in deze relaties
dingen met wederzijdse goedkeuring gebeuren die mentaal toch erg beschadigend
zijn. Maar zulke dingen komen ook voor in andersoortige relaties.’

Maar
hoe zit het dan met ‘juist levensonderhoud’? Lijkt werken in de seks-industrie
geen voorbeeld van iets wat je juist niet zou moeten doen?

‘Juist
levensonderhoud is een lastig verhaal. Alsof het betekent: yoga-instructeur of
therapeut, en verder niks. Als je mijn mening van buitenaf vraagt, zou ik bijvoorbeeld
zeggen dat prostitutie geen juist levensonderhoud is. Maar het is niet mijn
werk, dus ga ik er geen zwart kruis op zetten. Er zijn momenten waarop je een
grens moet trekken. Misschien zou ik de grens trekken bij huurmoordenaar. Ik
kan me echt niet voorstellen hoe dat juist levensonderhoud zou kunnen zijn,
hahaha! Bij prostitutie kan ik me ook niet voorstellen dat je het doet zonder
een bepaalde vorm van mentale onbalans, maar er zouden mensen kunnen zijn die
het kunnen doen zonder serieuze problemen te krijgen. Ik denk wel dat ze heel
zeldzaam zijn. Toch is het voor mij niet zo strikt als: je mag geen seks voor
geld hebben. Het is meer wat het met de persoon doet.’

‘Je kunt niet honderd procent puur zijn’Is
het niet ook een punt dat je werk doet waarmee je verlangen in stand houdt of
vergroot?

‘Dat
is een beetje als zeggen: je moet niet in de reclamewereld werken. Dat kun je
zeggen, maar bijna elke baan heeft wel zo’n element. Ik ben een
reclamedirecteur voor BP,  ik wijs naar die prostituees en zeg:
“zij zijn slecht”. Ik hou er niet van regels te maken, maar inderdaad, het
drijft op het vergroten van verlangen en je zou al die dingen waarschijnlijk
moeten vermijden. Maar leven in een consumentenmaatschappij creëert allerlei
problemen waar je compromissen op moet sluiten. De gelofte van armoede,
bijvoorbeeld. Geweldig, maar die is ontwikkeld in India tweeduizend jaar
geleden. Als iedereen dat nu doet, zou het systeem instorten. Je kunt niet
honderd procent puur zijn.’


Zou
je als boeddhist niet in ieder geval moeten proberen weg te blijven van porno
en al die andere dingen?

‘Je
moet jezelf matigen en uitzoeken welke dingen stress en onbalans in je leven
veroorzaken. Om een voorbeeld te geven. In de Vinaya was er de regel dat
monniken nooit mochten masturberen. Toen ik dat las, dacht ik: nou, dat is
misschien wel het ergste dat je iemand kan aandoen die celibatair is. Ik zou
het aanmoedigen! Anders kun je je niet meer concentreren. Uitvinden welke
dingen onbalans voor jou veroorzaken, kan op twee manieren. Een gelofte
afleggen om iets nooit meer te doen of je beoefening doen en eerlijk bekijken
waar je mee om kunt gaan. Dan hoop je dat er een gestage afname is van de
behoefte. Dat je op een gegeven moment iets niet meer wilt, in plaats van dat
je jezelf moet dwingen ermee te stoppen.’

‘We zijn een vreemde diersoort, geëvolueerd met enorme
borsten en penissen, dus seksualiteit is iets belangrijks voor ons’
Moeten
we eigenlijk streven naar een soort celibaat?

‘Als je een boeddhistische monnik wordt, dan moet je of
getrouwd zijn of kiezen celibatair te zijn, nietwaar? Maar ineens bevond ik me
een paar jaar geleden in een situatie, dat ik geen van beiden was. Wat moest ik
doen? Ik was niet meer getrouwd en het celibaat zou mij en anderen om mij heen
geen goed doen. Het celibaat is echt niet voor iedereen. Je moet het alleen
doen als je er serieus over bent en je moet er ook mee stoppen als het niet
blijkt te werken. We zijn een vreemde diersoort, geëvolueerd met enorme borsten
en penissen, dus seksualiteit is iets belangrijks voor ons. Als maatschappij
hebben we geprobeerd het te onderdrukken, dat werkte niet. Nu hebben we een
maatschappij die er opener over is, en dat lijkt wat beter te zijn.’

Heeft het voordelen voor je beoefening om seks te
hebben?

‘Ik had zelf een relatie met iemand die bij mij kwam voor
zenbeoefening. Ik had het kunnen vermijden, misschien, maar het leek
onherroepelijk die kant op te gaan. Het had bovendien een relatie tot de
beoefening die we allebei deden. Dus misschien is er een voordeel, maar je wilt
het niet gebruiken als een excuus om maar wat te doen. Je moet voorzichtig
zijn.

Seks lijkt een gebied te zijn waarin mensen in het nu
aanwezig zijn. Ze doen er dan ook veel moeite voor om het te krijgen. Je bent
echt helemaal aanwezig en je wilt er soms ook behoorlijk wat geld voor
neertellen. Natuurlijk kan zenbeoefening je seksleven helpen. Je bent veel
aanweziger tijdens alles, dus ook tijdens seks. Maar dat is alles, sorry, ik
heb verder geen geweldige Tantrische sekstips!’

www.vormenleegte.nl

Websites
hardcorezen.blogspot.com
suicidegirls.com

Meer lezen?

  • Brad Warner, Hardcore Zen. Punk Rock, Monster Movies
    & The Truth About Reality
    ,
    Wisdom Publications, U.S., 1994.
  • Brad Warner, Sit Down and Shut Up: Punk Rock
    Commentaries on Buddha, God, Truth, Sex, Death, and Dogen’s Treasury of the
    Right Dharma Eye,
    New World
    Library, California, 2007
  • Brad Warner, Zen Wrapped in Karma, Dipped in Chocolate.
    A Trip Through Death, Sex, Divorce, and Spiritual Celebrity in Search of the
    True Dharma
    , New World Library,
    California, 2009
  • Brad Warner, Sex, Sin and Zen. A Buddhist Exploration of
    Celibacy and Polyamory and Everything in Between
    , New World Library, California, 2010
  • Brad Warner i.s.m. Gudo Nisjima, Fundamental Wisdom of
    the Middle Way. Nagarjuna’s Mulamadhyamakakarika.
    Monkfish Publishing, New York, Verwacht: voorjaar 2011.

 Brad
naar Nederland

Brad
Warner komt binnenkort naar Nederland voor een weekendsesshin en een zazenkai.
Kijk voor zijn tour-schema op hardcorezen.blogspot.com
of mail naar hannyvandeweerdt@gmail.com