charly-lownoise-mental-theo

Uit BoeddhaMagazine: Zen DJ

Met elke nieuwe uitgave van BoeddhaMagazine (voorheen ‘Vorm&Leegte’) plaatst Bodhitv een artikel uit dit vernieuwde kwartaalblad. De kersverse zomereditie schotelt ons een diepgaand interview met zen-dj Charly Lownoise voor… Lees smakelijk!

Tekst Joop Hoek, fotografie Diego Franssens

Van dansvloer naar meditatiekussen: de happy
hardcore
discjockey Charlie Lownoise vloog van hot naar her, trad overal
op, tot hij opbrandde. Zo kwam hij op het pad van zen.

Dit is de kern: de wereldberoemde Haagse happy
hardcore dj Charly Lownoise werd na een mental breakdown zenleraar! ‘Ja, dat
klopt’, zegt Charly Lownoise (artiestennaam voor Ramon Rollfs of Roelofs) in de
zendo van Zen.nl Den Haag.

Met een dreun ging Charly Lownoise in 1997
neer in een Haagse discotheek. Een arts in het ziekenhuis constateerde dat hij
was opgebrand. Op het hoogtepunt van zijn muzikale carrière trad hij samen met
zijn muzikale gabber Mental Theo (Theo Nabuurs) zo’n 250 keer per jaar op in
discotheken en podia tot ver in het buitenland.

Ramon: ‘Toen ik daar zo op de bühne lag dacht
ik: “Eindelijk rust”. Ik was opgelucht. De show stopte, ik was bij kennis, en
op dat moment was ik heel dicht bij mezelf. De paniek, het geluid om mij heen,
alles klonk dichtbij, een ervaring die ik ook op mijn kussen kan hebben. Leeg
en gelijk ook vol van mezelf. De dokter zei dat ik rustiger aan moest doen,
maar een week later stond ik al weer op het podium. Ik wilde mijn afspraken
nakomen. Veel mensen waren van mij afhankelijk, dat woog zwaar. “The show
must go on
”, zei Theo. Het ging niet alleen om onze eigen boterham. Maar
die ervaring op de bühne bleef toch sluimeren.’

‘Wij
beoefenen hier de Haagse zen, dat is zitten met het carillon op de achtergrond’
Je bent nu zenleraar in opleiding, als je
niet in elkaar was geklapt, was je dan ook de dharma gaan praktiseren?

‘Goeie vraag, maar ik heb geen glazen bol en
ik zou echt niet weten hoe mijn leven dan gelopen was. Ik ben na het lezen van
het boek Zen en management van Bernd Joschke en Peter Stemman terecht gekomen
bij mijn Haagse zenleraar Raoul Destrée. Waarom lees ik zo’n boek en was dat
voor mij de trigger om iets met de dharma te doen? Ik denk dat het
appelleerde aan de diepere lagen in mijzelf. Verder spreekt de open houding in
zen mij aan en die van Raoul is down to earth. Ik kan hier mezelf zijn.

Dat er iets moest gebeuren was wel duidelijk.
Ik vloog van hot naar her, werkte altijd ’s nachts, kwam bijna niet meer
buiten, en de lucht in discotheken is ook niet bepaald gezond. Maar ik stond er
niet bij stil dat het fout zou gaan. Ik beleefde mijn passie, mijn droom. Als
kleine jongen van twaalf wist ik al dat ik dj zou worden, iets met muziek wilde
gaan doen. Ik werd zo jong als ik was getriggerd door het hypnotiserend
effect van licht en donker en dansende mensen, met de dj als dirigent van het
feest. Ik wilde een van die dirigenten zijn. Ik had mijn voorbeelden, pioniers
als Ben Librand, Peter Slaghuis en Rutger Kroese, die niet alleen andermans
muziek maar ook hun eigen muziek draaiden.

Dat gevoel en die inspiratie wilde ik graag
overbrengen op anderen. Housemuziek raakte me. In die tijd had je twee
stromingen: mellow house en hardcore, twee uitersten. Mellow house was een meer
rustige stroming, met mooie rustgevende geluiden. Dat paste wel bij mij, ik was
in die tijd erg introvert. Een denker en zoeker. In ‘92 leerde ik Theo kennen,
een man van de babbels, een podiumbeest die het allemaal regelde, met lef. Ik
dacht eerst, wat is dat voor een mafketel? Moet dat nou op die manier? Hij
maakte het extraverte in mij wakker. Door onze samenwerking ontstond een nieuwe
muzikale stroming, een tussenvorm, de happy hardcore. Stevig en snel, maar niet
agressief. In vier jaar tijd hadden we twaalf toptienhits. Ik vroeg me toen al
af of het niet wat minder kon. Maar Theo zei dat we moesten scoren,de tijd was
er rijp voor.’

‘Ik werd zo jong als ik was getriggerd door het
hypnotiserend effect van licht en donker en dansende mensen’
Was je als kind muzikaal?
‘Ik was als jongen niet erg bekwaam in het
maken van muziek maar had er wel gevoel voor. Mijn vader was drummer in de band
For Shame, dus bij ons thuis was bezig zijn met muziek heel gewoon. Als
kind nam ik keyboardlessen en leerde akkoorden pakken en liedjes spelen die ik
niet zo leuk vond. Mijn vader was een introverte man die zich moeilijk kon
uiten, ook naar mijn moeder toe. Hun huwelijk heeft door de vele ruzies maar
vier jaar geduurd, ze waren nog zo jong toen ze een gezin stichten. Als mijn
ouders een zentraining hadden gevolgd, had hun relatie waarschijnlijk meer kans
van slagen gehad.’

Denk je dat zen daarop van invloed kan
zijn?

Ramon: ‘Ja, daar ben ik honderd procent van
overtuigd. Door de lessen van Raoul, door coaching en door zelf op zoek te gaan
en te leren, zit ik met een open ‘mind’ dieper in relaties. Door zen heb ik de
gave van geduld ontwikkeld bij het volgen van het achtvoudige pad. Vroeger zat
ik nergens mee. Als ik met mijn vriendin een probleem had, vrat ik mijn emoties
op. Ik creëerde een beeld van haar, zie je wel, ze is zo en zo. Soms kleur ik
nog wel verhalen in, als er dingen in onze relatie gebeuren. Dan gaat mijn
fantasie met me op de loop. Komt jaloezie op, word ik boos, verdrietig,
hebzuchtig. Maar door er over te mediteren, een heldere blik te ontwikkelen,
benader ik toch meer de realiteit van dingen.’

‘Als kleine jongen van twaalf wist ik al dat ik
dj zou worden’

Krijgt zo’n relatie dan niet iets
kunstmatigs, onderdruk je emoties of verandert er wezenlijk iets?

‘Mijn vriendin en ik ervaren beiden dat de
relatie daardoor wezenlijk verandert, dieper wordt. Door een dieper contact met
mezelf te hebben lukt dat ook met anderen. Maar ik geef toe, het is niet altijd
vanzelfsprekend om energie in praten te steken. Het is makkelijker om te denken
dat dingen wel vanzelf weer over zullen gaan en vervolgens lekker op de bank te
blijven zitten. Door het beoefenen van zen loopt de emmer niet over. Dat geldt
ook voor de relatie met cursisten en met vrienden. De housewereld waarin ik
leefde was echt een machowereld. Daar werd nooit over gevoelens gesproken.’

Wat wil je eigenlijk aan je cursisten
overbrengen? De leer of meer?

‘Laat ik het zo zeggen, ik wil niet per se een
leraar zijn, dat vind ik niet zo boeiend. Daarom heb ik het ook nooit over
leerlingen, maar over cursisten. Ik draag de dharma over en voel me hierin ook
meer een dirigent dan een leraar. Een dirigent van de stilte. Door de leer
wordt het leven uiteindelijk vanzelf meer.’

Raoul Destrée is psycholoog en
onderwijsdeskundige. In 1978 maakte hij aan de universiteit in Leiden voor het
eerst kennis met zen. In binnen-en buitenland volgde hij bij boeddhistische
scholen in verschillende tradities trainingen. Raoul richtte 20 jaar geleden in
Den Haag Zentijd op, die sinds enkele jaren is aangesloten bij de organisatie
Zen.nl. Hij begeleidt groepstrainingen voor particulieren en organisaties. Raoul
is de leraar en coach van Ramon ‘Charly Lownoise’ Rollfs of Roelofs. Beiden
geven ze les in de zendo aan de Oude Boomgaardstraat 17 in Den Haag. Ramon is
de auteur van het in 2007 verschenen boek ‘Autobiografie van een dj’. Hij
treedt nog regelmatig op als dj en is bezig met de productie van een nieuw
album.

Je komt uit een luidruchtige wereld en
treedt als dj nog regelmatig op. Is zen stilte of bij wijze van spreken, soms
ook luidruchtig door de emoties die vrijkomen?

‘Zen is de wereld, het leven, het basale. In
stilte op mijn kussen zitten is wel prachtig, maar is voor mij niet langer het
doel. Ik wil er mee in de wereld mijn weg vinden, leven in aandacht, maar ook
genieten. De Boeddha had daar geen problemen mee, zolang je maar niet aan
geneugten hecht. Eén ding tegelijk doen, voor de volle honderd procent. Dat wil
ik ook de cursisten meegeven.’

Het boeddhisme is een hype. Beschouwen
beginnende beoefenaars het als een soort Haarlemmerolie, geschikt voor het
wegwerken van allerlei kwaaltjes?

‘Dat zou best kunnen. Van het boeddhisme wordt
gezegd dat het je een gevoel van thuiskomen geeft. De bubbels; de onverwerkte
ervaringen die we met ons meedragen, onze gekleurde blik op de wereld waardoor
je pijn bij jezelf opwekt en bij anderen, daar werkt het boeddhisme louterend
in. Maar de Boeddha heeft ook gezegd dat er altijd weer nieuwe zaken op ons pad
komen. We zijn nooit klaar, dat is ook de kern van de oefening. Voor mij is het
daarom het pad bewandelen en ondertussen alert blijven. En niet alles
klakkeloos aannemen, ook al komt het van de Boeddha, of van Raoul of Nietzsche,
het is belangrijk ook je eigen weg te blijven gaan en een helder bewustzijn te
creëren door meditatie. Zen heeft ook mijn beleving van muziek beïnvloed, die
nog steeds een belangrijke drijfveer in mijn leven is. Mijn zintuigen zijn
versterkt, het is ruimer, weidser. Ik ben nu bezig met de productie van een
album met rustige house- en loungemuziek. Dat doe ik ook voor mezelf, even uit
mijn hokje komen en out of the box iets maken wat uit een ander
bewustzijn komt.’

Ramon’s zenleraar, Raoul Destrée is
ondertussen binnengekomen en schuift aan bij het gesprek.
Raoul: ‘Onze cursisten hebben net zoveel
problemen als jij en ik. Er is veel onrust, ze hebben een drukke baan, een
gezin, veel prikkels via de media. Ze slapen slechter, kunnen zich niet goed
concentreren. Er zijn er ook die redelijk lekker in hun vel zitten en graag
willen weten wat zen en wat verlichting is. Ze beginnen te mediteren en worden
bewuster van hun leven.’

‘Door er over te mediteren, een heldere blik te
ontwikkelen, benader ik toch meer de realiteit van dingen’
Bij de presentatie van de serie Dharma rising stelt de Boeddhistische Omroep Stichting dat het
boeddhisme vaak beschouwd wordt als de snelst groeiende religie onder
hoogopgeleide westerlingen. Is dat ook jullie ervaring?

Ramon: ‘Op onze cursus krijgen we wel mensen
die via de vechtsport, waar ze met meditatie te maken krijgen, bij ons terecht
komen. Zen is erg basaal en boogschieten bijvoorbeeld is niet iets wat je
zomaar doet, dat is aanpoten. Iedereen kan aan zen doen. Dat er zo weinig
mensen uit, zeg maar, volkswijken bij ons terechtkomen, heeft misschien met het
etiket te maken dat zen of boeddhisme zweverig is en niet voor stoere jongens.’Ç

Raoul: ‘Het boeddhisme heeft volgens mij geen
elitair etiket. Toch krijgen we hier veel mensen uit de middenklasse, die op
kantoor zitten en de behoefte hebben om te ontstressen. En ja, weinig cursisten
komen uit de Schilderswijk. Maar dat gaat veranderen, want binnen de vakbond
CNV is meditatie inmiddels in de arbeidsvoorwaarden opgenomen. Dus de blokkade
die mensen van het boeddhisme weghoudt zal mettertijd verdwijnen, zeker weten!’

Hoe ervaren jullie de relatie tussen leraar
en leerling? Is er een bepaalde mate van macht? Sommige boeddhistische leraren
worden door hun leerlingen als een god vereerd.

Ramon: ‘Raoul is voor mij een voorbeeld. Hij
is een wijs man maar ook iemand die relativeert en het leven niet al te serieus
neemt. Hij leeft ook naar wat hij uitdraagt. Macht is niet aan de orde, wel
respect voor elkaar. Zelf wilde ik via mijn leraar en de overdracht van de
dharma weer gelukkig worden, dichter bij mezelf komen. Vrij zijn van
conditioneringen. Dat is voor mij geluk, leven vanuit je wezen, de kern.
Sommige cursisten beschouwen mij als een muzikale beroemdheid en eentje vroeg
laatst om een handtekening. Ik vind het fijn dat ik voor die mensen een klein
vuurtorentje mag zijn. Als zenleraar wil ik doorgeven dat ik nu iets heb
gevonden, dat niet nieuw is, maar wel regelmaat brengt in je leven. Iets dat
goed voelt.’

Raoul: ‘Wij staan in onze sangha een
natuurlijk boeddhisme voor. We lopen niet in gewaden en hebben geen kale
koppen. Ik geef les vanuit mijn psychologie-achtergrond en levenservaring. En
Ramon geeft les vanuit zijn achtergrond. We zijn een sangha met aan de ene kant
het kritische en aan de andere kant het intuïtieve denken. Er is geen
hiërarchie, dat bevordert niet het kritisch denken. Het leraarschap vraagt om
een uiterst zorgvuldige houding, verankerd in wijsheid en mededogen. Blinde
adoratie kan leiden tot ongewenste praktijken. Daar zijn meerdere voorbeelden
van. Recent is Genpo Merzel als roshi afgetreden wegens seksueel wangedrag. Het
punt is natuurlijk dat als je zo’n symbolische functie hebt, het niet passend
is om iets stiekem te doen (Genpo Merzel bleek een aantal jaar een
buitenechtelijke relatie te hebben, nvdr). Stop dan als leraar. Ik hou niet van
macht uitoefenen, mensen komen hier een cursus volgen. We helpen ze op weg met
zen, begeleiden ze in de goede zin van het woord en werpen de cursisten ook
terug op zichzelf. Ze zijn niet van ons afhankelijk. Er zijn er die ons macht
toedichten, maar zodra we dat merken kappen we dat af. Mensen hebben meestal
snel in de gaten of een leraar authentiek en integer is. Hij is wel een
belangrijke constante factor, met name voor beginnende cursisten die nog
zoekende zijn.’

Ramon, je sprak net over vanuit je kern
leven. Maar het leven is niet altijd leuk. Er zijn bijvoorbeeld mensen die in
grote armoede leven…

Ramon: ‘Ja: zonder samsara geen nirvana. Onze
geest is een verzamelaar die alles probeert te begrijpen en te rationaliseren.
Maar de lucht is blauw, de plant is groen, de vorm de vorm. Het is zoals het
is. Ik realiseer me wel dat ik systemen niet kan veranderen en alleen maar een
geschenk, het boeddhisme door kan geven. En ik geef aan goede doelen en
ondersteun mensen en organisaties.’

‘We zijn nooit klaar, dat is ook de kern van de
oefening’

Ik begrijp weinig van karma en
wedergeboorte? Soms weet je niet of iets verkeerd is, omdat omstandigheden
steeds veranderen.

Ramon: ‘Het zijn moeilijke onderwerpen. Wat je
zegt, geeft of denkt, krijg je ook weer terug. Juist spreken is heel
belangrijk, doe je dat niet dan worden er zoveel bubbels aangemaakt, die je je
leven lang met je meedraagt. Zo is het ook met liegen, ga naar die leugen terug
en los het op. In een groter geheel, waar kerncentrales in Japan defect raken,
of die schietpartij in Alphen aan den Rijn, vind ik zaken niet goed te
verklaren. Het lijden is een wezenlijk element van het mensdom. Wie kan er wat
aan doen dat Japan met een flinke klap tien meter is opgeschoven. Je kunt de
natuur toch niet straffen?’

Raoul: ‘Wedergeboorte kan je zien vanuit het
perspectief van herkansing. Opnieuw kunnen beginnen, elke dag weer. Dat geeft
een prettig gevoel. En de karmagedachte sluit daar bij aan. Als die niet te
loodzwaar wordt beleden, is dat een goed uitgangspunt. Maar als het zo zwaar
wordt dat mensen geen stap meer durven te verzetten, bang om op een wormpje te
trappen, is dat ook niet goed. Dan wordt het een belemmering om te leven en te
ontdekken. Het achtvoudige pad helpt je bewuster te worden van waar je mee
bezig bent, het komt steeds terug in je leven. Het geeft richting om lijden te
voorkomen. En dat is het mooie van zen, wij kunnen willen verklaren wat we
willen, maar ga maar op je kussen zitten en op een gegeven moment kan je een
oude onverwerkte ervaring accepteren en verwerken. Ook relaties die in de
natuur gewoon hun werk doen. Accepteren dat we de wereld niet in onze macht
hebben, soms gewoon machteloos zijn.’

Moeten boeddhisten niet vaker van hun
kussen komen en hulp bieden aan hen die dat nodig hebben? Er zijn mensen die de
gelijkmoedigheid in het boeddhisme zien als het onttrekken aan je
maatschappelijke verantwoordelijkheid: kijken maar niet kopen.

Ramon: ‘In bepaalde mate zou dat best wel
mogen, als er denkbeelden of situaties zijn die verkeerd zijn, we hoeven niet
over ons heen te laten lopen. De middenweg heeft ook zijn grenzen. Boeddha zag
ook in dat hij in zijn ascese te ver ging, dat hij daardoor de pijp uit zou
gaan, en stopte daarmee. In landen met een eeuwenoude boeddhistische traditie
zie je hoe samenlevingen functioneren, mensen liefdevol met elkaar omgaan en
voor elkaar zorgen.’

‘De lucht is blauw, de plant is groen, de vorm
de vorm. Het is zoals het is’
Raoul: ‘De verandering van de wereld begint
bij jezelf, voor een groot deel in je eigen geest. Waardoor je met dingen die
op je pad komen zo goed mogelijk om kunt gaan. Je kan altijd wel meer doen dan
je denkt, maar je moet ook niet meer willen doen dan je kan. Je kan natuurlijk
het accent leggen op financiële armoede, maar rijke mensen lijden ook. En als
je ziet hoe wij met dieren omgaan, die hebben het vaak nog slechter dan arme
mensen. Er is weinig ideologie in onze maatschappij. Er is geen vertrouwen in
de politiek, in banken… Maar wel een verzadiging van materiële zaken. Mensen
hebben niet te eten, maar wel een kleurentelevisie. Armoe kan ook een prikkel
zijn om te zoeken naar iets wat je wel gelukkig maakt. Voor een groot deel gaat
dat onbewust, iedereen wil gelukkig zijn. En er zijn ook veel arme mensen die
wel gelukkig zijn.’

Waarom maken we ons elke dag weer zo druk?
(Ramon lacht) ‘Het leven is een potje
tobbedansen, een goede balans tussen werken, leven en leren. Wij beoefenen hier
de Haagse zen, dat is zitten met het carillon op de achtergrond. Raoul en ik
zijn twee gewone Haagse jongens. Wij zoeken niet naar iets groots buiten
onszelf, alles zit al in ons.’

Joop Hoek is freelance journalist voor
BoeddhaMagazine

Meer informatie over Zen.nl Den Haag:
www.zentijd.nl

De officiële biografie van Charly Lownoise is
te vinden op: www.charlylownoise.com

Op www.youtube.com is het NCRV-programma On
Air
te vinden, waarin een boeiend tweegesprek tussen Ramon en Raoul.