retraite

Fidessa leest: In Stilte


Fidessa Docters van Leeuwen pleit voor een nieuwe vorm van vakantievieren. Eens per jaar op retraite onder het mom van: ‘Je retraite’. Maar welke dan?

Tekst: Fidessa Docters van Leeuwen

Het is een gegeven. We gaan altijd maar door hier in het Westen. Werk, social media en opnieuw werk. Met als enige uitvlucht onze jaarlijkse vakantie. Toch is dat eerder een periode van nieuwe indrukken opdoen en meer afleiding, in plaats van rust. Gelukkig is er auteur Mirjam van Biemen. Ze schreef het boek In Stilte, waarvoor ze allerlei retraites in Nederland volgde. En zij denkt dat de wereld er een stukje beter van wordt als we eens per jaar een retraite zouden volgen. Volgens haar zijn we bijna vergeten hoe het is om stil te ‘zijn.’ De essentie waar het bij iedere retraite om draait.

?Vipassana
Haar eerste retraite was direct een stevige, vindt ze zelf. Het gaat hier om vipassana: boeddhistische retraite in de theravada traditie waarbij tien dagen in stilte wordt gemediteerd. Mirjam: ‘Bij deze retraite werd ik getest op mijn discipline. Achteraf was ik enorm trots op mijzelf dat ik de Vipassana heb weten te ‘doorstaan’. Het is een perfecte retraite om mee te beginnen, alhoewel 10 dagen wel lang is. (Ik raad dan ook aan om met vijf dagen te beginnen). Er kwam veel naar boven tijdens deze retraite, echt een mentale schoonmaak. Dus geen makkie!’

Bodhitv mag 5 exemplaren van In Stilte, retraites in Nederland en België weggeven. Beschrijf jouw ideale retraite en mail hem naar a.kleisen@boeddhistischeomroep.nl, en misschien ben jij een winnaarSommige denkbeelden
Bij Japa Retreat, een retraite met aanhangers van Hare Krishna, chantte Mirjam een week lang (individueel en in groepsverband). Waarom chanten? Daar hebben ze een antwoord op: om zo jezelf en je omgeving te reinigen en dichterbij Krishna te komen. ‘Eerlijk gezegd zijn het heerlijke vegetarische eten en de lieve mensen me het meeste bijgebleven. Ik vond het fijn de mantra te chanten. Bij sommige denkbeelden moest ik wel vraagtekens zetten. Zoals dat Chinezen spleetogen hebben omdat ze uit de onderwereld komen. Toen ze naar de bovenwereld kwamen moesten ze hun ogen samenknijpen tegen het felle zonlicht, vandaar de spleetogen én voor de Krishna aanhangers het bewijs voor hun afkomst uit de onderwereld.’

Zonder pauze ging Mirjam door. Meer retraites waren nodig voor haar boek. Alleen zo kon ze de wereld vertellen over de verschillende invalshoeken. Deze keer komt ze uit bij advaita. Advaita betekent letterlijk ‘non-dualiteit’, ‘niet-tweeheid’. Door middel van meditatie, ademhaling en gesprekken tijdens een retraite hoopt men op Inzicht van de eigen situatie en de realisatie van non-dualiteit.
Hier heeft Mirjam een bijzondere ervaring. ‘Ik denk dat ik aan het einde van de week een half uur “verlicht” ben geweest. Als je dat zo kunt noemen. Alle angsten, zorgen en controle waren verdwenen. Ik had het gevoel dat ik het leven ‘begreep’ en het leek of ik vloog. Ik vond dit achteraf de mooiste retraite!’

Monastiek ritme
Ze gaat daarna een Katholiek klooster in, zusters in strenge kloosters fascineren haar enorm: wat bezielt hen? Velen gingen Mirjam voor. Want in katholieke kloosters kun je individueel terecht om je te bezinnen en te bidden. Je leeft mee met het monastieke ritme van de broeders en zusters van de desbetreffende gemeenschap. Maar, vraagt ze zich af, waar halen ze de kracht vandaan? Mirjam zegt: ‘Ook al was mijn verblijf lastig – ik verscheen niet voldoende in de kerk, zo vonden de zusters – de Trapistinnen in Brecht hebben me zeker geïnspireerd, omdat ze enorm in het moment leven en goed nadenken voordat ze iets zeggen. Kan ik van leren!’

Diep gemis
Intussen was Mirjam behoorlijk stil van binnen geworden vertelt ze me. Maar ook haar eigen angsten kwam ze onder ogen. Van angst voor het donker, voor verveling én voor wat er naar boven kwam bij haarzelf. Dit gebeurde haar met name tijdens Vision Quest: Een Vision Quest of natuurretraite is een overgangsrite die vaak als ceremonie binnen het sjamanisme wordt gebruikt. Vier dagen en nachten breng je alleen door in de natuur. Alleen met jezelf, in verbinding met de natuurkrachten. Mirjam: ‘Mijn ouders zijn overleden en een diep gemis kwam bovendrijven toen ik daar in mijn eentje op die berg zat. Angst voor de angst zou je kunnen zeggen, ik was continu bang dat ik hyperventilatie zou krijgen en dat niemand me dan kwam redden. Dus uiteindelijk eigenlijk angst voor de dood, denk ik. Overigens hoef je geen avonturier of outdoortype te zijn, maar handig is het wel om de retraite te doorstaan.’

?Zingen en dansen
Het zit er bijna op voor de auteur. Nog twee retraites en zij weet als een van de weinigen in Nederland, uit eigen ervaring, wat iedere retraite inhoudt. Ze maakt zich op voor de soefi retraite. Een spirituele levenshouding die de mystieke kern van alle wereldreligies herkent, eert en respecteert als rijke inspiratiebron voor geestelijke groei en vrijheid. Tijdens een retraite wordt gezongen en gedanst, in stilte gemediteerd en gelezen in groepsverband. Deze retraite vond ze de minste van de retraites die ze heeft gevolgd. ‘Alle godsdiensten worden geëerd, op zich is dat een mooi gegeven, maar ook een beetje verwarrend en veel soms. De vorm, het dansen en zingen zoals bij het universeel soefisme- bepaalde tak- gebeurt, sprak me ook niet zo aan, het leidde me eigenlijk een beetje af van de stilte.’

?Slapen op karton
Opnieuw gaat ze op pad met pen en notitieblok. Vanbinnen voelt ze zich leger worden. Aan de andere kant krijgt ze ook een vol hoofd. Misschien is dit iets teveel van het goede? Zoveel verschillende retraites in een korte tijd. En ook het boek moet geschreven. Als laatste meldt ze zich bij de straatretraite. Mirjam: ‘Een retraite die gegeven wordt binnen het zenboeddhisme. Een week lang wordt in groepsverband op straat geleefd mèt kleren en paspoort, maar zonder geld, boeken, mobiel of pinpas. De deelnemers moeten bedelen om eten en drinken en ze slapen op karton.’ En hoe was het om nu zelf de dakloze te zijn die je normaal gesproken al dan niet gedag groet bij de Albert Heijn? Mirjam: ‘Ik vond het lastig om in de drukte van de stad nog enige vorm van stilte te vinden. Het was wel een hele bijzondere ervaring die me nog lang zal heugen. Je moet echt bouwen op de groep en dat is iets wat we niet meer zo gewend zijn in het dagelijks leven.’

Naast Mirjams eigen ervaringen komen er in het boek rustzoekers en spiritueel leiders aan het woord, die inzicht geven in de verschillende manieren die er bestaan om om te gaan met hechting en lijden. De ervaren retraite-gangers zullen in dit boek misschien hun eigen ervaringen herkennen?.

Auteur: Mirjam van Biemen
Uitgeverij Athenaeum – Polak & Van Gennep
prijs: 17,95 euro
ISBN: 978 90 253 67176

Fidessa Docters van Leeuwen
vipassana retraite
Japa retraite
Advaita
Abdij Nazareth
vision quest
soefi retraite
straatretraite