ambitie

Sanne Wurzer over: ambitie

Journaliste ?Sanne Wurzer?schrijft voor Bodhitv een column over wisselende onderwerpen. Deze keer: ambitie.

Wat is de betekenis van ‘ambitie’? De Van Dale zegt: ‘streven, eerzucht.’ Byron Katie, schrijver van onder andere Peace in the present moment zegt: ‘Ambitie hebben’ is ergens willen komen waar je op dit moment niet bent.’ Volgens Katie is dit de ultieme daad om ongelukkig te zijn. En om je heel eerlijk te zeggen; ik geloof dat, als ik kijk om me heen naar de ambities die mensen koesteren en met name ook naar wat het verwezenlijken van ambities uiteindelijk oplevert…

NOU EN?
Stel je voor dat ik over veertig jaar terugkijk op een ‘glansrijke carrière’ in, zeg, de telecomsector. ‘Wat ik dan gedaan heb? Ja, procesjes verbeterd, manager geworden. Eerst van twee mensen en later van vijftien. Uiteindelijk werd ik nog ergens directeur van. En we hebben in totaal x omzet gegenereerd met zijn allen. Stel dat ik dat allemaal bereik, dan denk ik op 68-jarige leeftijd maar één ding: ‘NOU EN?’ Wat boeit het in vredesnaam dat ik meer telefoons heb verkocht dan mijn concurrent? Wil ik misschien een mooi Excelgrafiekje op mijn grafsteen? Denk ik de trots over futiliteiten mee te kunnen nemen in mijn afterlife? Welnee.

In mijn eigen ogen
En ik zou misschien verdrietig worden als ik me vervolgens realiseer dat ik dit allemaal vooral voor de trotse terugblik gedaan heb en voor hoe ik dacht dat andere mensen mij zouden gaan zien. Kortom ik deed het vooral om waardering te krijgen van anderen, die ik misschien meer zou verdriethebben gekregen als ik wat vaker aanwezig was geweest. Als ik aandacht voor mezelf en mijn omgeving had gehad, en genoeg liefde om te delen. Ik deed het eigenlijk allemaal om ‘iemand te zijn’. Want blijkbaar was ik tot dat moment nog niemand. In mijn eigen ogen tenminste.
Weet ik eigenlijk wel wat andere mensen dachten? Misschien vonden ze me toen ook al ‘iemand’. Iemand die de moeite waard was. God, wat heb ik lopen rennen en jagen. En waar naartoe? Klaarblijkelijk naar dit inzicht dat ik nu heb. Het heeft me veertig jaar gekost, maar nu weet ik tenminste dat geluk niet ligt in het najagen van externe doelen.
Pfff, even bijkomen. Na een diepe winterslaap: ‘Ach en het is eigenlijk toch ook wel heel grappig dat ik veertig jaar heb lopen zwoegen om dit te snappen. Het kost wat, maar dan heb je ook wat.’

Wie we zijn
Als ik mezelf nu doelen op zou leggen waar ik dan over veertig jaar ongeveer wil zijn, zou ik van de gedachte alleen al ongelukkig worden, laat staan over de uitvoering ervan. En dan krijg ik als icing op de cake nog de ontluistering van de terugblik op het behaalde resultaat, wat ik net beschreef. Want wie wil ik in godsnaam worden dan? Wie wil ik worden anders dan die ik al ben? Aan dat wat er toe doet, dat enige dat niet vergankelijk is, daar kun je niets aan doen. Het is onveranderlijk. En dus slaat het nergens op om prestatie kerstballen en slingers van trots te willen ophangen aan wie je eigenlijk bent. Het valt allemaal compleet weg in het licht van wie we zijn.

Aanwezigheid
Maar toch is het niet zo dat ik zonder ambitie leef. In tegendeel. Ik heb eigenlijk een ambitie waarbij alle zakelijke ambities verbleken: ‘me herinneren dat ik daar ben waar ik ben.‘ Aanwezigheid in het moment, met aandacht en een open vizier, vol liefde en zonder oordeel of angst; dat is het heerlijkste wat ik mezelf toe kan wensen. Maar ga maar eens aan die doelstelling staan, met mijn beperkte menselijke nauwe blikveld. Mijn angsten en het vast willen klampen aan alles wat ik graag wil behouden. Tot het moment dat dit ‘in het moment zijn’ door voldoende bewustzijn automatisch gaat, koester ik heel graag de ambitie om mezelf keer op keer weer te herinneren aan dat het enige moment dat telt, dit moment is.

Mieren
Hoe kijken boeddhisten hier eigenlijk tegenaan? Lucia Rijker zegt in het boek Ja, ik zit!  van Anne Kleisen: ‘Ik denk dat het belangrijk is om met je talenten een bijdrage te leveren aan de maatschappij, want net als mieren hebben wij daarbinnen allemaal een eigen functie. Terwijl je die bijdrage levert, is het belangrijk mierendat je je geest ontwikkelt. Je hebt de verantwoordelijkheid naar jezelf toe, om de volledige potentie van je intellect en lichaam te benutten. Natuurlijk moet je ook eten en zorgen voor een dak boven je hoofd, maar hoe groot dat dak is, doet er niet toe. Het gaat erom hoe je die dingen bereikt. Als je een carrière najaagt, enkel om je geluk te zoeken, zul je spiritueel niet ver komen. Geluk zit namelijk niet in zulke uiterlijke omstandigheden. Vandaar dat de Boeddha en andere spirituele leraren de nadruk leggen op het ontwikkelen van je hart, daar ontwikkel je compassie. Het is voor mij ook belangrijk om in de gaten te houden dat ik me niet identificeer met wat ik doe, en mezelf eraan te herinneren dat ik waarde wil creëren met de dingen die ik doe.’

Iets willen delen
Zo genuanceerd had ik het eigenlijk nog niet bekeken. Als ik kijk naar wat mij voedt zowel in mijn zakenwerk als in mijn freelance-werk (waarin ik over alles wat ik leer schrijf), dan hangt dit eigenlijk bijna altijd samen met iets willen delen. Heel gretig ben ik om zelf te leren, verder te groeien, me te ontwikkelen in de levenskunst. Maar het geeft tenminste evenzoveel voldoening om de geleerde lessen weer te kunnen delen met anderen, die er misschien ook iets aan hebben. Op een of andere manier voelt de cirkel dan rond.