matthieu-ricard-1

Matthieu Ricard over geluk

Dit artikel is eerder geplaatst op Bodhitv

Matthieu Ricard (Frankrijk 1946), besloot na zijn promotie op het gebied van moleculaire biologie in te treden in een Tibetaans boeddhistisch klooster. Hij ging in de leer bij Dilgo Khyentse Rinpoche. Sinds jaren is Ricard nu persoonlijke vriend en vertaler van de Dalai Lama.

Geluk  –  van binnenuit
Lezing van Matthieu Ricard, georganiseerd door Ode
29 oktober 2007, Amsterdam, De Rode Hoed
Recensent: Cilia ter Horst

Wijdse groene dalen, enkele witte tenten en besneeuwde toppen. Je ruikt de frisse geur al bij de aanblik ervan. Matthieu Ricard, de Franse wetenschapper die op zijn 26ste Parijs voor een Tibetaans klooster verruilde en nu wereldwijd lezingen geeft, kijkt droog lachend de uitverkochte zaal in en toont de volgende dia: een close-up van een monnik die uit dat mooie landschap afkomstig is. Heeft hij nou een badmuts op? Nee, het zijn allemaal witte draadjes die op zijn kale hoofd zijn aangehecht om de invloed van meditatie op de werking van de hersenen te meten. De blauwe lijn in een grafiekje laat zien hoe zijn hersenen plotseling heel actief worden wanneer zij zich vanaf een bepaald ogenblik op het begrip mededogen concentreert. De mate waarin dat gebeurt is vergelijkbaar met iemand die door een kudde olifanten overdonderd wordt, licht Ricard toe. Bovendien wordt het hersengebied van positieve emoties zoals blijdschap bijzonder aangesproken, in tegenstelling tot dat van negatieve emoties. Uit een andere test van hetzelfde pestigieuze neurowetenschappelijke onderzoek bleek dat een monnik duizend keer achter elkaar op een knopje kon drukken zonder dat zijn aandacht verslapte.

Tegenstellingen
Meditatie is cultivering van vaardigheden, legt Ricard uit. Meditatie is niet: zitten, jezelf leegmaken en ontspannen, maar: door langdurige training je bewustzijn transformeren om tot puur bewustzijn te komen. Hiervoor zijn methodes ontwikkeld op basis van 2500 jaar onderzoek en ervaring. EenBoeken matthieu ricard beproefde basismethode is het overdenken van tegenstellingen. Je kunt niet tegelijkertijd denken dat iets hard is en dat het zacht is. Een andere methode rust op het principe dat destructieve emoties niet op zichzelf kunnen bestaan. Als je je woede niet meer blijft voeden door je ermee te identificeren, maar er rustig naar kijkt, lost-ie in het niets op. Het is een verstorende, niet-functionele emotie. Liefde en vriendelijkheid daarentegen komen voort uit de realiteit en geven je een realistische kijk op de wereld: je bent niet alleen, maar verbonden met de wereld.

Gelukscurve
Geluk hangt niet af van uiterlijke omstandigheden (als ik dat allemaal heb, dan…). Het gaat om hoe we de wereld erváren. Ook daar is wetenschappelijk bewijs voor: in een grafiekje zien we de gelukscurve van het huwelijk – oplopend naar een piek op de huwelijksdag en direct daarna dalend naar het beginniveau. Ook iemand die een dierbare verliest voelt zich al snel weer de oude en iemand die de loterij wint zelfs binnen een jaar. Meditatie veroorzaakt echter een verandering in ons bewustzijn waardoor ons basisgevoel blijvend gelukkiger wordt. Alleen daarmee kunnen we ook in de wereld echt iets veranderen. Pas daarmee kunnen  we dictators, die lijden veroorzaken en zelf het meeste lijden, verlossing toewensen en scholen en ziekenhuizen gaan bouwen om ook de uiterlijke omstandigheden van het leven te verbeteren.

Saai?
Er zijn mensen die denken dat het leven saai wordt zonder jaloezie en verdriet. Maar wie het pure bewustzijn heeft ervaren, vindt dat de plezierigste staat van zijn. En niemand is jaloers op de jaloezie van een ander, alleen op diens geluk en tevredenheid. Uitspraken als ‘zoiets is niks voor mij’ of ‘eerst moet ik dit en dit afmaken, dan kom ik er pas toe’ zijn verkapte vormen van luiheid. Ricard windt er geen doekjes omheen: meditatie beoefenen maakt iedereen gelukkiger. Het helpt ons om lijden en oorzaken van lijden bij onszelf en bij anderen weg te nemen en om tot de realiteit te komen.

Boeken van Matthieu Ricard zijn onder andere De monnik en de Filosoof  (1998), en Gelukkig leven (2005).

Artikel geschreven door Cilia ter Horst