bodhi_vukeleku_02_versiea-23-3

Vukelekuu! Word wakker met de VU! Dominique Kribben

Het is weer VU week op Bodhitv! Studenten van het vak 'boeddhisme in Nederland' gaan op bezoek bij een sangha en brengen daar verslag van uit. Vandaag het verslag van: Dominique Kribben.

Het is weer VU week op Bodhitv. Dat betekent dat studenten van het vak ‘boeddhisme in Nederland’ hun eindessay als ingekorte versie op Bodhitv plaatsen. Het vak Boeddhisme in Nederland is onderdeel van de opleiding Religie en Levensbeschouwing, afstudeerrichting Boeddhisme. 

De krijger in de samenleving

Steeds meer mensen in Nederland hebben interesse in boeddhisme. Maar wat betekent het nu eigenlijk voor onze samenleving? En hoe kijkt men vanuit de Shambala traditie aan tegen de maatschappelijke rol van het boeddhisme?

Door: Dominique Kribben

Naakte monniken, kleurrijke festijnen en uitdagende, haast onmogelijke lichaamshoudingen. De belangstelling voor mysterieuze, oosterse culturen is al eeuwenoud. Sinds het einde van de achttiende eeuw heerst er in Europa ook een groeiende, meer serieuze belangstelling voor zaken uit het Oosten en beginnen verschillende disciplines binnen de maatschappij zich in het boeddhisme te verdiepen. Maar wat betekent het nu, dat er steeds meer mensen het boeddhisme beoefenen? En hoe kan het pad van de Krijger een rol spelen bij maatschappelijke transformatie?

Fundamentele goedheid

Boeddhisme beoefenenbij Shambala betekent het pad bewandelen van de krijger. Dit is een gestructureerd pad van meditatie en studie.Twee basiselementen staan hierin centraal: ‘fundamentele goedheid’ en ‘krijgerschap’. Het pad van de krijger gaat er vooral om deze begrippen te leren toepassen in je eigen leven. In het artikel ‘maatschappelijk boeddhisme’ spreekt Han de Wit over ons universele verlangen om zorg te dragen voor onszelf en de wereld om ons heen. Volgens de Wit verlangen we allemaal naar een harmonieus functioneren van de aarde en haar bewoners. Wanneer dit verlangen onbevredigd blijft, dan voelen we ons gefrustreerd. Die frustratie kan onbewust allerlei leedvol gedrag veroorzaken. Daarom is het belangrijk dat we vertrouwen scheppen in de goedheid van onszelf en de wereld om ons heen en op basis van dat vertrouwen kunnen bouwen aan de samenleving.

Krijgerschap
Het begrip ‘krijgerschap’ kan de associatie van een vechtlustige moordenaar oproepen, maar dit is volgens Hans Zwart absoluut niet wat er met krijgerschap bedoeld wordt in het Shambala boeddhisme. “Krijgerschap verwijst hier naar een innerlijke kracht die ons in staat stelt om te gaan met ervaringen, gebeurtenissen of situaties waarvoor we ons misschien liever zouden verstoppen” legt hij uit. “Het pad van de krijger leert ons om als moedige krijgers onszelf en onze beleving onder ogen te durven zien en bewust te reageren op deze ogenschijnlijk angstaanjagende ervaringen.”

Overactiviteit
Hans Zwart is leraar bij Shambala in Amsterdam. Volgens Hans is het boeddhisme zoals beoefent bij Shambala bij uitstek bezig met het ‘inwerken op de maatschappij en cultuur’ en de leer vormt zich dus ook naar deze cultuur. “Het krijgerschap verwijst bij Shambala niet naar een vechtlustige moordenaar, maar staat voor het leren omgaan met angst”, legt Zwart uit. Meestal zijn we juist geneigd weg te lopen van angst, in plaats van deze te onderzoeken. “Een echte krijger heeft de moed zichzelf onder ogen te zien en nader te onderzoeken wat datgene is wat zo schijnbaar angstaanjagend is.” Een voorbeeld is de angst voor leegte, of niets doen, iets wat we doorgaans een gevoel van verveling noemen. Mensen reageren op deze onrust door bijvoorbeeld hun mobiel te pakken. Het krijgerschap betekent dat je juist stil durft te zitten om te voelen wat er nu eigenlijk in je omgaat.

Verveling ligt ook ten grondslag aan wat Hans ‘overactiviteit’ noemt, een van de grootste hedendaagse problemen. Overmatig consumeren, milieuvervuiling, energietekort en gespannen mensen zijn hier uitingen van. Het pad van de krijger leert mensen om niet langer onbewust te reageren op schijnbaar onprettige gevoelens. Zo ook met het omgaan met verveling. Het leert mensen berusten in hun ervaringen en waar te nemen wat er in hun eigen geest om gaat.

Als mensen leren zien dat ‘niets doen’ helemaal niet zo erg is en minder behoefte krijgen aan voortdurende stimulatie van impulsen, dan hoeft men niet langer constant te consumeren en zal de wereld wellicht evenwichtiger worden.

Mindfulness en kapitalisme 
Hoe kunnen deze leringen worden toegepast in het dagelijks leven? Volgens Hans Zwart begint dit in de eigen geest. “Meditatie leert je omgaan met jezelf en met het gevoel van eenvoud, wat helemaal niet bedreigend hoeft te zijn. Op het moment dat steeds meer mensen leren omgaan met hun vrees of verveling is het boeddhisme dus eigenlijk meteen maatschappelijk van invloed.

Mindfulness heeft volgens Zwart twee effecten: het maakt de geest rustig en tegelijkertijd helder. Een ‘aandachtige’ geest is als een wilde rivier die rustig is geworden en daardoor de dwarrelende deeltjes de kans geeft om naar de bodem te zakken. Hierdoor wordt het water behalve rustig. In onze kapitalistische maatschappij kan mindfulness mensen helpen betere keuzes te maken. Als iemand een rustige, heldere geest heeft zal hij een groter vermogen hebben dingen te overzien en zal hij weloverwogen handelen. Iemand die een heldere geest heeft zal inzien dat het idee van het ‘ik’ ook maar een gedachte is. De inspanning om dit ik te verdedigen ten koste van anderen niet nodig is. Er komt hierdoor meer ruimte voor vrijgevigheid en het denken aan de ander. Dit zou grote veranderingen in bijvoorbeeld het bedrijfsleven teweeg kunnen brengen.

Shambala
Het pad van de Krijger mag dan een potentiële positieve rol kunnen spelen in onze maatschappij, maar hoe toegankelijk is Shambala voor de wereldse burger? Ik ervaar Shambala als open, maar niet opdringerig. Het centrum geeft geïnteresseerden de gelegenheid geeft om vrijblijvend kennis te komen maken met het boeddhisme. Tijdens een open avond kreeg ik de mogelijkheid om in een groep te mediteren onder begeleiding en een lezing bij te wonen waarna een discussie volgde. Ook de jongeren worden niet overgeslagen en iedere eerste en derde woensdagavond van de maand wordt er een jongerenavond georganiseerd.

Ik denk dat het pad van de Krijger, en het boeddhisme in het algemeen, bij kan dragen aan meer bewuste, rustige en open mensen. Iets wat weer kan bijdragen aan een andersoortige maatschappij. Ik zou zeggen: op naar de verlichte samenleving!

Dit essay is ingekort door de redactie van Bodhitv. Meer achtergrondinformatie?
Lees hier het volledige essay