bodhi_vukeleku_02_versiea-23-1-2

Vukelekuu! Word wakker met de VU! Maud Snijders

Het is weer VU week op Bodhitv! Studenten van het vak 'boeddhisme in Nederland' gaan op bezoek bij een sangha en brengen daar verslag van uit. Vandaag het verslag van: Maud Snijders

Het is weer VU week op Bodhitv. Dat betekent dat studenten van het vak ‘boeddhisme in Nederland’ hun eindessay als ingekorte versie op Bodhitv plaatsen. Het vak Boeddhisme in Nederland is onderdeel van de opleiding Religie en Levensbeschouwing, afstudeerrichting Boeddhisme. 

Verander de wereld, begin bij jezelf

“Om onze wereld wezenlijk te veranderen moeten we de bron van onze kracht in onszelf aanboren. Verbeter de wereld en begin bij jezelf”. Deze duidelijke boodschap komt van Thich Nhat Hanh. De sangha Leven in aandacht, in Rotterdam, staat in zijn traditie en staat, net als de zenmonnik zelf, voor een geëngageerd boeddhisme.

Door: Maud Snijders 

Volgens de Vietnamese zenmonnik Thich Nhat Hanh, ook wel Thay genoemd, zit onze kracht zit in diepe, innerlijke vrede. Ook mededogen is een bron van krachtige, wijze energie. “We kunnen als individu een aanzet geven tot verandering”, zegt hij. “Als meer mensen mindfulness beoefenen, zal het collectief bewustzijn veranderen. Onze pogingen om zowel onszelf als de wereld te veranderen zijn noodzakelijk, maar het een kan niet zonder het ander.”

De ‘vijand’ is dus nooit een ander mens. Onze echte vijanden zijn dingen als angst, hebzucht, afgunst en haat. Volgens Thay is een belangrijke kans op vrede gelegen in de bewustwording en liefdevolle acceptatie van deze ‘vijanden’ in onszelf en andere mensen. Alleen dan kan heling en transformatie plaatsvinden.

Geëngageerd boeddhisme
Thich Nhat Hanh wordt in 1926 in Zuid-Vietnam geboren. Vanaf zijn zestiende wordt hij in het Tu Hieu klooster opgeleid in zowel het Theravada als het Mahayana boeddhisme. Op zijn twintigste is hij bekend als schrijver en dichter. Tijdens de Vietnam oorlog stonden de boeddhistische kloosterlingen voor de vraag of zij het contemplatieve leven in de kloosters zouden voortzetten, of dat zij beter de slachtoffers van de oorlog konden gaan helpen. Thich Nhat Hanh koos ervoor beide te doen, waarmee hij de basis legde voor zijn geëngageerd boeddhisme. In de vroege jaren zestig sticht hij een hulporganisatie van vrijwilligers die meehielpen aan de wederopbouw van het land. Vanaf 1966 leeft hij in ballingschap in Frankrijk, waar hij in 1982 Plum Village stichtte, een boeddhistische kloostergemeenschap. Thich Nhat Hanh heeft ruim honderd boeken geschreven. Daarnaast leidt hij retraites en geeft hij lezingen over de hele wereld.

Leven in aandacht
Thich Nhat Hanh hecht veel waarde aan de sangha. De sangha’s van Stichting Leven in Aandacht willen een laagdrempelige plek zijn waar gelijkgestemde mensen elkaar kunnen ontmoeten en mediteren. Het is ook mogelijk om als beoefenaar zelf een sangha te beginnen. Hiervoor is geen speciale kennis of veel ervaring nodig, ook hoef je geen transmissie te hebben ontvangen als dharmaleraar. Dit is een verschil met andere boeddhistische tradities.

Veel deelnemers komen volgens Bernadette van Lans, bestuurslid van de Rotterdamse sangha, regelmatig maar niet wekelijks naar de sangha. De meeste mensen proberen thuis ook te mediteren met wisselend succes. Het deelnemen aan de meditatieavonden zorgt dan voor enige continuïteit. De overwegende motieven van mensen om de sangha te bezoeken zijn de behoefte aan bezinning, meer rust, of het beter kunnen omgaan met de levensvragen, problemen en hectiek van alledag.  

Maatschappelijke transformatie
In de traditie van het beoefenen van aandacht staat de persoonlijke transformatie in dienst van het creëren van een betere wereld. Dat begint bij persoonlijke groei. Door het trainen van aandacht en oplettendheid leren mensen emoties zoals haat, woede, begeerte en afgunst te herkennen, accepteren en te onderzoeken. Daardoor ontstaat er inzicht in de vele oorzaken en voorwaarden die tot het ontstaan ervan geleid hebben. In plaats van je mee te laten slepen door emoties kunnen mensen een bewuste keuze maken om de zaden van negatieve emoties niet te cultiveren. De kiem van liefde en mededogen kan verder ontwikkeld worden en het zaadje van het boeddhaschap is aanwezig in iedereen. 

Maar het heeft ondersteuning nodig van een sangha, van broeders en zusters, leraren en een dharma centrum om te mediteren. Na het inzicht volgt het handelen, de verantwoording, uiteindelijk gaat het om het in de praktijk brengen van liefde en mededogen. De sangha vervult een spilfunctie bij de beoefening. De sangha is een van de drie juwelen uit het boeddhisme, naast de Boeddha en de dharma. De sangha’s dragen bij aan de relatie tussen persoonlijke en maatschappelijke transformatie. Dit doen zij door het organiseren van meditatiebijeenkomsten, het kennis nemen van de dharma door het lezen van boeken of beluisteren van lezingen en het geven van cursussen en trainingen.

Tijdens een meditatiebijeenkomst in de sangha in Amsterdam blijkt echter dat kennis van het boeddhisme niet het belangrijkste is. De nadruk ligt op beleving en ervaring, niet op weten en begrijpen. Er lijkt weinig behoefte of interesse te zijn om zich verder in de leer te verdiepen. Wel zijn mensen vaak verbaasd over de uitleg van Thay, getuige een opmerking van een van de deelnemers: “Dat iets wat erg moeilijk lijkt zo eenvoudig kan zijn.”

Conclusie
Het boeddhisme van Thich Nhat Hanh is geëngageerd, het gaat hem nadrukkelijk om het vertalen van de inzichten van de dharma naar het dagelijkse leven. Niet kennis maar de beleving is belangrijk. Daarbij gaat het uiteindelijk gaat om het doen; met liefde en mededogen leven en handelen.  Door het trainen van aandacht ontstaat er inzicht wat leidt tot persoonlijke transformatie en dit draagt bij aan het ontstaan van een betere wereld.  De sangha speelt daarbij een belangrijke rol. In contact met broeders en zusters kan het zaadje van het Boeddhaschap dat in iedereen aanwezig is gaan groeien en bloeien. 

Dit essay is ingekort door de redactie van Bodhitv. Meer voorbeelden en achtergrondinformatie?
Lees hier het volledige essay